2 Mart 2017 Perşembe

SPK Yeni Forex Düzenlemesi, etkileri ve sonuçları

   Sermaye Piyasası Kurulu(SPK) tarafından yatırımlarını forex piyasasında değerlendiren binlerce kişiyi ilgilendiren yeni forex düzenlemesi 10.02.2017 tarihi itibariyle yürürlüğe girmiştir.Resmi gazetede yayınlanan forex tebliği ile tüm piyasa ve traderlar için bir dönüm noktası oluşmuştur. Yeni forex düzenlemesinin nedenleri, piyasa ve yatırımcılara etkileri ve tüm Türkiye için meydana gelebilecek sonuçlarını detaylıca anlatalım.


Forex nedir?

   Forex, İngilizce foreign exchange kelimelerinden türetilmiş, yabancı paraların birbiri ile değiş tokuşu anlamına gelmektedir. Forex işlemleri ile müşteriler online sistem üzerinden döviz, altın, hisse senedi ve endekslere yatırım yapabilir, kaldıraç oranı sayesinde yüksek kazanç elde etme imkanına ulaşabilirler.

forex ipucu blog resmi

10.02.2017 tarihli SPK forex tebliği maddeleri;

Resmi gazetede yayınlanan tebliğ içerisinde 2 önemli madde bulunmaktadır. Bunlardan biri kaldıraç oranı, diğeri ise bakiyedir.

  • Kaldıraç oranı 1:10’a düşürüldü,

   Eski hali ile hesaptaki bakiyelerinin 100 katı kadar işlem yapabilen yatırımcılar yeni düzenleme ile maximum 10 kat işlem açabilecektir.

  • Başlangıç teminat tutarı olarak asgari 50,000 TL;

   Kaldıraçlı işlem gerçekleştirebilmek için başlangıç teminat tutarı olarak asgari 50,000 TL veya muadili döviz tutarının hesapta bulundurulması gerekmektedir.

Neden yeni düzenleme getirildi?

   İlk olarak 2011 senesinde SPK tarafından regüle edilerek belirli düzenlemeler getirilen forex piyasasında bugün itibariyle işlem sunan yaklaşık 44 kurum bulunmaktadır.Bu kurumlar belirli şartlar dahilinde en adil, hızlı ve güvenilir hizmet anlayışı ile müşteri memnuniyeti odaklı çalışmaktadır. Ancak her sektörde olduğu gibi, bu piyasada da bazı müşteriler mağdur olduğunu ve haksız kayıplara uğradığını ilgili mercilere ileterek bu konuda bir düzenleme getirilmesini talep etmişlerdir.
   Forex piyasasında 2011 yılında yapılan regülasyon dönemi ile müşteriler diledikleri tutar ile yatırım yapabilmekte ve bakiyelerinin 100 katı kadar işlem açabilmekteydi.Kaldıraç oranı dediğimiz bu oran (1:100) yatırımcıların düşük yatırımla yüksek kazanç elde edebilmesine olanak sağlamaktaydı. Ancak kazanç olduğu gibi kayıplarında olabileceği bu piyasada kayıp oranları arttıkça çeşitli düzenlemeler yapılması gerekliliği ortaya çıkmış ve hem bakiye hemde kaldıraç oranları konusunda değişikliğe gidilmiştir.

Yeni düzenlemenin piyasaya olası etkileri

   Türkiye'de yaklaşık 45,000 müşterinin, 44 aracı kurumun, 6500 personelin olduğu bu denli büyük bir piyasanın bir anda gerçekleştirilen düzenlemeler ile sınırlandırılması, sektördeki tüm kolları etkilemiş ve etkilemeye devam edecek gibi görünmektedir.


6500 çalışan işsiz kalacak;

   Yaklaşık 44 kurumun işlem sunduğu forex piyasası çalışanları, yeni düzenleme sonrası azalan müşteri sayıları nedeniyle işsiz kalma tehlikesi ile karşı karşıyadır. Tebliğin yayınlanma tarihi itibariyle sektörde küçülmeye giden kurumlar, birçok nitelikli ve eğitimli personelin işine son vermiş ve son vermeye de devam etmektedir.Bu çalışan sayısına bakmakla yükümlü oldukları aileleri de eklenirse Türkiye için oldukça önemli bir sayıda işsiz ve  gelecek kaygısı duyan insan sayısı oluşmaktadır.

Nurettin Canikli’ye itirazlar;

   Yapılan düzenlemenin geri alınması için kurumlar ve yatırımcılar tarafından birçok itiraz dilekçesi düzenlenmiş, meclis forex araştırma komisyonunda toplantılar yapılmış hatta Nurettin Canikli ile birebir görüşmeler gerçekleştirilmiştir. Canikli ise alınan karardan herhangi bir şekilde geri dönüşün olmayacağını, sınırlama olmasaydı bu piyasanın dijital bir kumarhaneye dönüşeceğini ve forex'te hep kasanın kazandığını ileterek verdikleri kararın yerinde ve arkasında olduklarını izah etmiştir.
   Yeni tebliğin forex piyasasının Türkiye’de bitirilmesi anlamına geldiğini ileten yatırımcı ve sektör çalışanları ise Başbakan yardımcısı ile aynı görüşte olmayıp sektöre büyük bir yanlış yapıldığını öne sürmektedir.


Yatırımlar yurtdışına çıkacak;

   Forex piyasasının tüm dünyada görülen işlem hacmi günlük yaklaşık 5,5 trilyon dolar olup Türkiye’de ise bu rakam yaklaşık 40 milyar TL tutarındadır. Bu denli büyük bir işlem hacmine sahip olan piyasaya getirilen baskılayıcı ve yatırımcıları zorlayıcı kurallar, yatırımların büyük bir çoğunluğunun yurt dışına çıkmasına neden olacak gibi görünüyor. Yurt dışında forex işlemleri dilediğiniz rakam ve 1:400’lere varan kaldıraç oranları ile gerçekleştirilebilmektedir.

İstanbul finans merkezi olmaktan uzaklaşıyor;

   AKP hükümetinin bir projesi olan İstanbul’un dünya finans merkezi yapılması, forex’e yapılan düzenlemeler ile sekteye uğrayacağı fikrinde olan uzmanlar, bu tebliğ ile beraber İstanbul’un finans merkezi olmaktan çok uzaklaştığı görüşünü savunmaktadır.

Yurt dışındaki forex kurumlarına ulaşım kısıtlaması getirilecek;

   Türkiye’de faaliyet gösteren kurumlara yönelik alına önlemler neticesinde yatırımlarını yurt dışında değerlendirmek isteyen yatırımcıları korumak adına SPK tarafından önümüzdeki günlerde yeni yasaklamalar getirilmesi bekleniyor. ‘SPK tarafından yetkilendirilmemiş, başka ülkede faaliyette bulunan kuruluş, site, organizasyon varsa SPK buna ulaşımı engeller.’ açıklaması ile Başbakan Yardımcısı Nurettin Canikli bu konudaki görüşlerini de net bir ifade ile belirtmiş ve yakın zamanda o sitelere erişimi engelleyeceklerini açıklamıştır.

VİOP’a da düzenlemeler getirildi;

   Forex’te işlem hacimlerinin düşmesi ile yatırımlarını VİOP’a kaydıran bazı yatırımcılar, işlemlerini bu piyasadan devam ettirme kararı almışken, 1 mart tarihi itibariyle VİOP ile ilgili de yeni düzenlemeler getirilmiştir. Yapılan yeni değişiklik ile margin call sisteminde farklı bir uygulamaya gidilmiş, eskiden başlangıç teminatının %75’i olan sürdürme teminatına kadar açık pozisyon bulundurma yetkisi verilen müşterilere, yeni düzenleme ile başlangıç teminatlarından 1 tl bile eksik olması halinde margin call çalışmaya başlayacak ve teminat tamamlama çağrısı gelecektir.Teminatlarını en geç ertesi gün saat 15:00’e kadar tamamlamayan yatırımcıların eksik bakiyesi kadar pozisyon kapatması gerekecektir.


   VİOP için alınan bu yeni kararların piyasaya ne denli etkisi olacağını önümüzdeki günlerde izliyor olacağız. Ancak görülen o ki forex’te olduğu gibi VİOP’ta da yapılan bu değişiklikler, finans piyasalarının daralması ve yatırımların yurtdışına çıkmasına neden olacağa benziyor.